Mediacja w liczbach

Artykuł 31 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. zapewnia każdemu człowiekowi ochronę prawną wolności człowieka, zobowiązuje do szanowania wolności i praw człowieka, dopuszczając ograniczenia ustanowione w ustawie, jednak także w tym przypadku ograniczenia nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Artykuł 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Praw Wolności uchwalonej w dniu 10 grudnia 1948 r. przez Organizację Narodów Zjednoczonych, ratyfikowaną przez Polskę w 1993 r. (dalej zwaną: „Konwencją o Ochronie Praw Człowieka”), zapewnia każdemu prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą.

Warto zwrócić uwagę na istotne sformułowanie Artykułu 6 Konwencji Praw Człowieka jakim jest „w rozsądnym terminie”, którego poddanie rozważaniom, może podważyć zasadność kwalifikacji rozpatrzenia sprawy do sprawiedliwych.

Wydarzenia historii krajów rozwiniętych, od początku XX wieku, spowodowały gwałtowny rozwój gospodarczego rynku prywatnego, którego podstawą była konkurencja. Czynnik był inspiracją dla rozwoju instrumentów zaspakajania potrzeb. Na drodze łańcucha wartości mającego na celu dostarczenie finalnego jak najlepszej jakości produktu do klienta, którego oczekuje, w jak najkrótszym terminie, takich potrzeb pojawiało się, coraz więcej. Potrzeby takie powstawały na poziomie przedsiębiorstw produkcyjnych, usługowych i handlowych oraz klienta. Były źródłem powstawania nowych metod i instrumentów zarządzania, nowych gałęzi gospodarki, nowego prawa, wynalazków. Zmieniał się standard życia. Następowały zmiany w relacjach społecznych i gospodarczych. Równocześnie jednak wzmogła się liczba spraw spornych, która w ocenie wnioskodawców wymagała interwencji sądów prowadząc do ich nadmiaru. Nadmiar spraw do rozstrzygnięcia w systemie sądowniczym stał się czynnikiem wydłużającym termin zakończenia sporu. Na rynku, którego podstawą funkcjonowania jest konkurencyjność, czas rozpatrywania sporu ma priorytetowe znaczenie, albowiem im dłuższy termin rozstrzygania sporu, tym większe jego koszty, bez względu na rodzaj sprawy, gospodarczej, czy też dotyczącej prywatnego życia człowieka.

Czynnik terminu rozpatrywania sporów wspierany przez inne czynniki wynikające z gospodarczego lub społecznego życia, zrodził potrzebę wprowadzenia sposobów alternatywnego rozwiązywania sporów w stosunku do sądownictwa powszechnego. Jednym z takich sposobów jest mediacja, dopuszczona w Polsce do stosowania od 2005 roku, której instytucja skutecznie się umacnia. Temat wspierania i rozpowszechniania polubownego rozwiązywania sporów, a przede wszystkim mediacji, jest w Polsce zauważalny i niezaniedbywany. W roku 2013, na 2.710.600 spraw zdatnych do zastosowania mediacji (dalej zwane „sprawami zdatnymi’), skierowano do mediacji 13 370, t.j. 5% spraw zdatnych. W roku 2015, w którym wprowadzono kolejne nowelizacje z zakresu polubownego rozwiązywania sporów, na 2.584.300 spraw zdatnych, do mediacji skierowano 17 811, t.j. 7% spraw zdatnych), co stanowiło o 33% spraw więcej niż w roku 2013. W 2020 roku na 1.965.592 spraw zdatnych, do mediacji skierowano 31.162 spraw, co stanowiło 1,6% spraw zdatnych w roku 2020 i o 133% więcej spraw skierowanych do mediacji niż w roku 2013.

Mediacja jest formą rozwiązywania sporów bardzo przyjazną stosunkom gospodarczym i społecznym. Warto ją doceniać i wdrażać w życie. Z niecierpliwością czekam na najnowsze informacje o mediacji.